بانوان مجاهد، افسران میدان تبیین 

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، در عرصه تمدن‌سازی نوین اسلامی و حرکت همه‌جانبه برای تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی، نقش زنان به عنوان نیمی از پیکر جامعه و مروجین فرهنگ ناب محمدی (ص)، انکارناپذیر و راهبردی است. سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان نهادی متولی امر تبلیغ و فرهنگ‌سازی، با درک این ضرورت، گام‌های مؤثری در جهت ساماندهی و هدایت فعالیت‌های بانوان برداشته است. در این میان، مرکز راهبری و هم‌آهنگی بانوان، با رویکردی بومی‌محور و مبتنی بر زیست‌بوم هر استان، نقشی کلیدی در هم‌آهنگی، پشتیبانی و راهبری شبکه عظیم بانوان فعال ایفا می‌کند. این مرکز با تکیه بر ظرفیت‌های شوراهای راهبری در استان‌ها و شهرستان‌ها، تلاش می‌کند تا دغدغه‌های واقعی زنان را شناسایی کرده و با برنامه‌های دقیق و هدفمند، آنان را در میدان عمل و جهاد تبیین یاری رساند. فاطمه قلانی، معاون استانی مرکز راهبری و هم‌آهنگی بانوان سازمان تبلیغات اسلامی، پیرامون اهداف، دستاوردها و افق پیشِ روی فعالیت‌های این مرکز در سطح استان‌ها را می‌خوانید:

*مرکز راهبری و هم‌آهنگی بانوان در سطح استان‌ها چه اولویت‌ها و برنامه‌هایی را دنبال می‌کند؟
اولویت اصلی که برنامه‌های مرکز راهبری و هم‌آهنگی بانوان در استان‌ها بر آن تمرکز دارند، ایجاد زیرساخت لازم برای تحقق این اتفاق مبارک است؛ این که راهبری حوزه بانوان در استان، بر مبنای زیست‌بوم همان استان و توسط خودِ بانوان آن منطقه شکل گیرد. جهت عملی‌سازی این ایده در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها، «شورای راهبری بانوان» تأسیس شده است.

*اهداف اصلی فعالیت‌های استانی مرکز چه هستند و این اهداف چگونه با برنامه‌های کلان سازمان هماهنگ می‌شوند؟
هدف اصلی فعالیت‌های استانی مرکز راهبری بانوان، تبلیغ اسلام ناب و ترویج مبانی انقلاب اسلامی و تأثیرگذاری میدانی در میان مخاطبان عام و خاص بانوان سازمان تبلیغات اسلامی است. جهت تحقق این هدف و با محوریت مأموریت «جهاد تبیین»، شورای راهبری بانوان به عنوان نماینده اقشار مختلف بانوان استان تشکیل جلسه می‌دهد. اعضای این شورا، ابلاغیه‌های صادره از سوی ساختار سازمانی در حوزه بانوان را مورد واکاوی قرار داده و آن را متناسب با زیست‌بوم استان تبیین و قابل اجرا می‌سازند. سپس بخش اجرایی را هم به صورت مستقیم مدیریت می‌کنند و هم به شوراهای راهبری شهرستان‌ها واگذار می‌نمایند.

*با توجه به ساختار جدید و تشکیل شوراهای راهبری در استان‌ها و شهرستان‌ها، می‌توانید درباره ترکیب اعضا، جایگاه و سطوح مختلف این شوراها در ساختار سازمانی توضیح دهید؟
به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین دستاوردهای ساختار سازمانی ما در حوزه بانوان در شرایط فعلی، تأسیس «شورای راهبری بانوان» در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها باشد. این شوراها با ترکیبی از نمایندگان مختلف تشکیل می‌شوند. در سطح استانی، مدیرکل محترم به عنوان رئیس شورا و کارشناس بانوان استان به عنوان دبیر فعالیت می‌کنند. همچنین نمایندگان حوزه‌های مختلفی همچون معاونت تبلیغات، اقشار قرآنی، بانوان هیأتی، بنیاد ملی نوجوانان، بنیاد هدایت و مجموعه بانور، به همراه حداقل دو تا سه نفر از گروه‌های مردمی و گاهی نمایندگان دستگاه‌های حاکمیتی، اعضای این شورا را تشکیل می‌دهند. این ترکیب در سطح شهرستان نیز به همین ترتیب رعایت می‌شود؛ به طوری که مدیر اداره و رابط ما در شهرستان، دبیری شورا را بر عهده دارند و ترکیب اعضا مشابه سطح استان است. شورای راهبری هم در 4 سطح در کشور عملیاتی می‌شود؛ سطح ملی که به ریاست محترم سازمان تبلیغات اسلامی اداره می‌شود؛ سطح ستادی که مدیریت مرکز امور بانوان بر عهده دکتر سارا طالبی است ؛ و در سطح استان و شهرستان که به ترتیب مدیرکل محترم استان و مدیر شهرستان (به عنوان مرکز راهبری) مسئولیت مدیریت آن را بر عهده دارند.

*در اجرای برنامه‌های استانی، چگونه نیازها و دغدغه‌های زنان هر استان شناسایی می‌شود؟
یکی از محورهای کلیدی در شناسایی نیازها و دغدغه‌های زنان هر استان، فرآیند «رصد» است که با راهبری، مرکز راهبری بانوان در سطح استان‌ها انجام می‌پذیرد. در همین راستا، هر استان در حوزه بانوان سندی تدوین کرده است که این سند بر اساس اسناد بالادستی ساختار سازمان تبلیغات اسلامی طراحی شده و در آن، توجه ویژه‌ای به مقوله «زیست‌بوم» می‌شود. بنابراین، تدوین سند، انجام فرآیندهای رصدی، بررسی گزارش‌های ارسالی، دریافت بازخورد از شبکه‌های مختلف استانی و همچنین نظارت‌های میدانی، ما را به شناختی عمیق و دقیق از نیازها و دغدغه‌های زنان هر استان می‌رساند. این مجموعه اقدامات علاوه بر شناخت دقیق مشکلات، در فرآیند راهبری و مدیریت زیست‌بوم نیز به استان‌ها یاری شایانی می‌رساند.

*تا امروز فعالیت‌های مرکز در کدام استان‌ها بیشتر و در کدام استان‌ها کمتر بوده است؟ دلیل این تفاوت‌ها چیست؟
با گذشت حدود دو سال از تأسیس مرکز راهبری بانوان، اغلب استان‌ها همراهی جدی و مؤثری در تحقق اهداف سازمان تبلیغات اسلامی در حوزه بانوان داشته‌اند. طبیعتاً میزان و نوع اقدامات انجام‌شده، متناسب با ظرفیت‌ها، امکانات و نیروی انسانی موجود در هر استان، متفاوت بوده است. با این وجود، ارزیابی‌ها حاکی از آن است که تمامی استان‌ها در این مسیر حرکت کرده‌اند؛ هرچند به دلیل تفاوت در جمعیت، زیرساخت‌ها و توانمندی‌ها، سطح و گستره عملکرد آن‌ها یکسان نیست.

*می‌توانید چند برنامه  شاخص که عملکرد قابل توجهی در استان داشته‌اند را معرفی کنید؟
مهم‌ترین برنامه‌ای که می‌توان آن را یکی از اقدامات شاخص و اثرگذار این مرکز دانست، تشکیل شوراهای راهبری بانوان در سطح استان‌ها و همچنین در شهرستان‌هاست؛ شوراهایی که نقش مهمی در هدایت و هم‌آهنگی فعالیت‌های میدانی ایفا می‌کنند.
در کنار آن، برگزاری دوره‌های «بانوی مجاهد» به‌عنوان دوره‌هایی زیرساختی و مبنایی، زمینه‌ساز تربیت محتوایی، مهارتی و عملیاتی کنشگران استان‌هاست و به‌نوعی بستر لازم برای حضور مؤثر آنان در میدان را فراهم می‌کند؛ دوره‌هایی که می‌توان آن‌ها را از مهم‌ترین زیرساخت‌های اجرایی برنامه‌های بانوان در استان‌ها به شمار آورد.
از دیگر برنامه‌های اصلی سازمان در حوزه بانوان، تشکیل «پاتوق‌های گفت‌وگو» در استان‌هاست که با هدف تعمیق ارتباط، تبادل تجربه و تقویت گفتمان مشترک دنبال می‌شود. همچنین توجه به مباحث رسانه‌ای، روایت پیشرفت و جایگاه زنان از طریق تشکیل هسته‌های روایت استانی، الگونمایی و تبیین «الگوی سوم زن مسلمان ایرانی» از جمله اقدامات مهم و میدانی این مرکز به شمار می‌آید.

*چه اقدامات خاصی برای ارتقاء مشارکت زنان در استان‌های کمتر فعال انجام داده‌اید؟
شاید مهم‌ترین اقدام در استان‌های کمتر برخوردار، پیگیری مشارکت بانوان فرهیخته در شورای راهبری بانوان و ارائه حمایت ویژه از فعالیت‌های آنان برای حل مسائل محلی بوده است.

*از فعالیت‌های استانی، چه دستاوردهای ملموس و اثرگذاری اجتماعی واقعی به دست آمده است؟
از جمله اتفاقات مهمی که در استان‌ها رقم خورده و شایسته توجه ویژه است، مشارکت بانوان فرهیخته در فرآیند تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی مربوط به امور بانوان با شکل‌گیری شورای راهبری بانوان در سطح استان و شهرستان‌هاست. این شوراها، نقش مؤثری در ایجاد هم‌افزایی درون و برون سازمانی ایفا کرده‌اند.
همچنین تاکنون، برگزاری 31 دوره «بانوی مجاهد» استانی و بیش از 50 دوره «بانوی مجاهد» شهرستانی، با حمایت ساختار سازمانی در حوزه بانوان و مدیریت مرکز راهبری بانوان سازمان تبلیغات اسلامی، تحقق یافته است. این دوره‌ها زمینه‌ساز تربیت محتوایی و عملیاتی کنشگران بانوان در استان‌ها بوده و اثر ملموس آن در میدان مشاهده می‌شود.
تشکیل «پاتوق‌های گفتگو» نیز یکی دیگر از دستاوردهای برجسته در استان‌هاست که با هدف ترویج فن‌آوری گفتگو و حل مسئله اجرایی شده است. از جمله مهم‌ترین برنامه‌هایی که اثر آن به‌وضوح در میدان استان‌ها دیده می‌شود، طرح «ره بانو» است. این طرح با هدف توانمندسازی شورای راهبری بانوان در استان‌ها و شهرستان‌ها اجرا شده و رویداد ملی «ره بانو» در شهریور ماه برای همه اعضای شوراها در رامسر برگزار شد؛ رویدادی که آثار و نتایج آن، برکات فراوانی به همراه داشته است.

*برنامه‌های مرکز در سال‌های آینده برای استان‌ها چه مسیر یا اولویت‌هایی دارد؟
از اولویت‌های برنامه‌های مرکز در سال آینده می‌توان به تکمیل فرآیند رصد و وضعیت‌سنجی بانوان استان‌ها با توجه ویژه به لایه شهرستانی اشاره کرد. برنامه «خانواده مجاهد» که امتداد دوره «بانوی مجاهد» محسوب می‌شود، و همچنین روایت پیشرفت بانوان از جمله برنامه‌های اولویت‌دار مرکز راهبری بانوان در سال آینده خواهد بود. توانمندسازی و ارتقای شبکه حدود ۲۵۰۰ نفری شورای راهبری بانوان و تشکیل کرسی‌های تبیینی «الگوی سوم» نیز از دیگر برنامه‌های مهم این مرکز در سال آینده خواهد بود.